Kategori: Makaleler

Siyasette Güç Ne Demek? Tarihsel Kökler, Kuramsal Çizgiler ve Güncel Yorumlar Siyasette güç, basitçe bir aktörün başka aktörlerin davranışlarını etkileme, sınırlandırma veya mümkün kılma kapasitesidir. Ancak bu yalın tanımın arkasında, tarih boyunca değişen iktidar biçimleri, kurumlar, söylemler ve teknolojiler vardır. Aşağıda, kavramın tarihsel arka planını özetleyip, günümüzdeki akademik tartışmalar ışığında güç tiplerini ve işleyişini açıklıyorum. Tarihsel Arka Plan: Zor Kullanımından Meşruiyete Antik dünyada güç çoğu zaman çıplak kuvvet ve askeri üstünlükle özdeşleşti; Thukydides’in Peloponez Savaşı anlatısında “güçlülerin yapabileceklerini yaptığı” bir gerçekçilik tonu sezilir. Orta Çağ’da iktidarın kaynağı teolojik meşruiyete bağlanırken, Modern devlet çağında güç, egemenlik, hukuk ve bürokrasi üzerinden örgütlendi.…

Kaba Birine Ne Denir? Felsefi Bir Sorgulama Üzerine Bir Filozofun Gözünden: Kabalığın Anlamı İnsanın varoluşu, hem kendisiyle hem de başkalarıyla kurduğu ilişkinin niteliğiyle anlam kazanır. Kabalık, bu ilişkinin en kırılgan noktasında ortaya çıkar: sözüyle, tavrıyla veya susuşuyla başkasını inciten insan figürü. Ancak bu incitme biçimi yalnızca bir davranış sorunu değil, aynı zamanda varoluşsal bir kopuşun ifadesidir. Filozof gözüyle bakıldığında, kaba biri yalnızca “nezaketsiz” değildir; o, insan olmanın özündeki duyarlılıktan uzaklaşmış bir varlıktır. Kabalık, varlığın etik yankısının sustuğu yerdir. Heidegger’in “dünyada-olma” kavramını hatırlayalım: İnsan, başkalarıyla birlikte var olur. Kabalık, bu “birlikte var olma” haline ihanet eder; çünkü kaba olan, ötekinin varlığını…

Bir Sosyoloğun Kaleminden: José Saramago Körlük ve Görmek Bağlantılı mı? Toplumları anlamak, bireylerin yalnızca ne yaptıklarına değil, neyi göremediklerine de bakmayı gerektirir. Sosyolojik araştırmalar bize gösterir ki, her toplumsal yapı kendi körlüklerini üretir; bazı gerçekler göz önünde olsa bile fark edilmez. José Saramago’nun eserleri tam da bu farkındalık üzerine inşa edilmiştir. “Körlük” ve “Görmek” romanları, yalnızca birer edebi anlatı değil; modern toplumun vicdanına tutulmuş iki büyük aynadır. Körlük: Toplumsal Çözülmenin Anatomisi Saramago’nun “Körlük” romanı, ansızın gelen bir salgınla tüm toplumun kör olmasını anlatır. Ancak burada bahsedilen körlük, fizikselden çok ahlakidir. İnsanlar gözlerini değil, vicdanlarını kaybetmiştir. Normlar çökmüş, kurumlar işlemez hale…

Kalsiyum Takviyesi Ne Zaman Alınmalı? (Yoksa Sabah mı, Akşam mı, Ay Tutulması mı?) Bazen kendimi “kalsiyum savaşları”nın tam ortasında hissediyorum. Bir yanda sabah kahvesiyle takviyesini alanlar, diğer yanda “akşam alınırsa daha iyi emilir” diyenler… Arada da ben: “Acaba bir de dolunayda alsam mı etkisi artar?” diye düşünen saf meraklı. Ama merak etmeyin, bu yazıda hem güleceğiz hem öğreneceğiz. Çünkü kalsiyum takviyesi, hayatımıza sadece kemiklerimizi değil, tartışma kaslarımızı da güçlendirerek giriyor! Kısaca: Kalsiyum takviyesi genellikle yemekle birlikte veya sonrasında, tercihen sabah ya da akşam fark etmeden, D vitaminiyle desteklenerek alınmalıdır. Ancak demir, magnezyum, çinko gibi minerallerle aynı anda alınmamalıdır. Kalsiyum karbonat…

Güç, Kurumlar ve Adalet Arasında: Görevsizlik ve Yetkisizlik Kararının Siyaset Bilimsel Anatomisi Toplumsal düzen, yalnızca hukuki normlar ya da anayasal ilkelerle değil, aynı zamanda iktidarın görünmeyen dokularıyla şekillenir. Bir siyaset bilimcinin gözünden bakıldığında, “görevsizlik” ve “yetkisizlik kararı” sadece teknik yargı terimleri değil, aynı zamanda devletin kendi iç iktidar haritasını çizen sembolik eylemlerdir. Çünkü bu kararlar, kurumların birbirleriyle olan güç sınırlarını belirler; yani bir anlamda, hukukun kendi içindeki iktidar mücadelesidir. Görevsizlik ve Yetkisizlik: Hukukun Güç Haritası Basit bir tanımla başlayalım: Görevsizlik kararı, bir mahkemenin önündeki davanın, görev alanına girmediğini tespit etmesiyle verdiği karardır. Yetkisizlik kararı ise, davanın o mahkemenin coğrafi veya…

Grizu Patlaması Nerede Olur? Öğrenmenin Gücüyle Tehlikeyi Anlamak Bir eğitimci olarak inanırım ki öğrenme, sadece bilgi edinmek değil, dünyayı dönüştürme cesareti kazanmaktır. Her konu, ister edebiyat ister maden güvenliği olsun, insana “neden” ve “nasıl” sorularını sormayı öğretir. Grizu patlaması meselesi de bu bağlamda sadece teknik bir konu değil; insan yaşamını, çevreyi ve toplumsal sorumluluğu anlamamızı sağlayan güçlü bir öğrenme deneyimidir. Peki grizu patlaması nerede olur? Bu soruya pedagojik bir çerçeveden, yani öğrenmenin dönüştürücü gücüyle yanıt arayalım. Öğrenme Yolculuğu: Bilgiden Bilince Her öğrenme süreci, önce farkındalıkla başlar. Öğrenci önce “ne” sorusunu sorar; sonra “neden” ve “nasıl”a ulaşır. Grizu patlaması hakkında bilgi…

Graffiti Malzemeleri Nelerdir? Duvarların Sessiz Tarihi ve Renkli Dönüşümü Bir tarihçi olarak hep şunu düşünürüm: İnsan, kendini ifade etmek için duvarlara neden yazar? Antik mağara resimlerinden modern kent duvarlarına kadar uzanan bu çizgiler, sadece boya değil, bir hafızadır. Geçmişi anlamak, bugünü çözmektir; çünkü graffiti, her çağın ruhunu taşır. Kimi zaman direnişin, kimi zaman estetiğin, kimi zaman da bireysel özgürlüğün simgesidir. Ama her dönemde, kullanılan malzemeler o çağın teknolojisini, kültürünü ve sosyal dinamiklerini yansıtır. Peki, graffiti malzemeleri nelerdir ve bu malzemelerin tarihsel serüveni bize ne anlatır? 1. Tarih Öncesinden Sokak Duvarına: İlk Boya Deneyimleri Graffiti’nin kökeni, aslında insanlık tarihinin en eski…

Google Görevler Ne İşe Yarar? Dijital Dünyada Felsefi Bir Düşünce Denemesi Bir Filozofun Merakıyla Başlayalım Modern insan, zamanı yönetmenin yollarını ararken, bir yandan da kendi varlığını anlamlandırmaya çalışır. “Google Görevler” tam da bu çabanın dijital izdüşümüdür. Filozofun gözünden bakıldığında, bu uygulama yalnızca bir üretkenlik aracı değil, aynı zamanda insanın “yapma” ve “olma” arasındaki kadim gerilimin bir tezahürüdür. İnsan artık kalemle değil, ekranda listeler yapıyor; fakat listeye yazılan her madde, hâlâ aynı temel soruyu fısıldıyor: “Ne yapmalı?” Epistemolojik Açıdan: Bilginin Düzeni ve Zihnin Haritası Google Görevler, görünürde basit bir araçtır: yapılacakları listelemek, hatırlatmalar eklemek, görevleri düzenlemek. Ama epistemolojik açıdan bakıldığında bu,…

Heykat Ne Demek? Küresel ve Yerel Perspektiflerden Bir Yolculuk Bir kelimenin ardında bazen bir tarih, bazen bir kültür, bazen de bir duygu yatar. “Heykat” kelimesi de tam olarak bu türden: kulağa mistik gelen, anlamı derinlerde gizlenen bir kelime. Bu yazıda, heykatın anlamını hem evrensel hem de yerel bakış açılarıyla ele alacağız. Farklı kültürlerdeki yansımalarını, insanların bu kavrama yüklediği anlamları ve çağımızın değişen toplumsal dinamikleri içindeki yerini birlikte keşfedeceğiz. Heykat: Kelime Kökü ve Anlam Katmanları “Heykat” kelimesi, köken olarak Arapça “hakikat” ya da Farsça “heybet” sözcükleriyle bağlantılı bir şekilde, gerçeklik ve derinlik kavramlarını çağrıştırır. Bazı coğrafyalarda “heykat”, hikmetli söz veya derin…